Co to jest buddyjska mandala?
Sanskrycki termin mandala (po tybetańsku czil-kor) oznacza "centrum i to, co wokół". Mandalę można traktować jako symbol naszego życia, w którym jesteśmy "środkiem otaczającego nas" świata. Z reguły nie widzimy jednak świata takim, jakim naprawdę jest. Postrzegamy go poprzez pryzmat oczekiwań i obaw. Gdy przychodzi do działania, zwykle powodują nami pragnienia, niechęć, zazdrość, duma lub niepewność. Według nauk buddyjskich nie są to czyste stany umysłu. Przynoszą one frustracje i niezadowolenie, nie dając poczucia spełnienia. Budda nauczał, że jeżeli uwolnimy umysł od owych nieczystych emocji, przejawi się nasza wrodzona, ludzka dobroć, przepełniona miłosierdziem, mądrością i radością. Mandale używane podczas liturgii tybetańskich rytuałów buddyjskich są symbolem doskonale czystego stanu ducha. Skomplikowana symbolika figur geometrycznych, barw oraz świętych sylab przedstawia trzydzieści siedem stopni drogi prowadzącej do przemiany destrukcyjnych uczuć w jedność mądrości i dobroci serca. Jednocześnie mandala uosabia również cel owej duchowej ścieżki - doskonałą harmonię człowieka z otaczającym go wszechświatem.

Dlaczego usypuje się mandalę z piasku?
W dawnych czasach, gdy w Tybecie rozkwitały nauki Buddy, mandale z piasku usypywano jedynie podczas ceremonii inicjacyjnych oraz wielodniowych modłów w klasztorach buddyjskich. Powiada się, że symbolika mandali jest tak potężnym archetypem, że każdy, kto choćby przypadkiem rzuci na nią okiem, zasiewa w strumieniu świadomości nasienie porzucenia egoizmu i złych skłonności oraz rozwinięcia mocy dbania o dobro innych.
Modlitwy, mantry i dobre życzenia wypowiadane w obecności tego symbolu doskonałej harmonii mają rozwinąć duchową świadomość uczestników ceremonii oraz przynieść pokój i szczęście całemu światu. Starożytne traktaty uczą, że od miejsca, w którym zostanie poprawnie usypana mandala, odsuwa się niebezpieczeństwo wojny, klęsk żywiołowych i epidemii, pomnażając przy tym dobrobyt i szczęście wszystkich mieszkańców.
Na zakończenie ceremonii mandala jest niszczona. To przypomnienie o wszechobecnej nietrwałości ma skłonić nas do zwiększenia wysiłków w pokonywaniu własnych słabości. Część piasku z mandali zostaje rozdana wszystkim uczestnikom zgromadzenia. Trzymana w domu szczypta piasku z mandali przynieść ma pomyślność całej rodzinie. Resztę piasku wrzuca się uroczyście do rzeki płynącej do morza, aby poprzez wodę błogosławieństwo dobrych życzeń dotarło do jak największej ilości żyjących istot.

Mandala udostępniona oczom Zachodu
Ta jedna z najbardziej fascynujących Zachód tybetańskich ceremonii religijnych - wielodniowe misterne usypywanie mandali z piasku - przez stulecia była niedostępna dla oczu niewtajemniczonych. Uważano, że głębia nauk związanych z mandalą przerasta możliwości pojmowania nieprzygotowanego człowieka. Jednak po przymusowej, masowej emigracji Tybetańczyków, w tym duchowego przywódcy Krainy Śniegów - Dalajlamy, okazało się, że starożytnej kulturze i religii Dachu Świata grozi całkowite wymarcie i odejście w zapomnienie. Pod koniec lat siedemdziesiątych Dalajlama zdecydował, że aby ratować to duchowe dziedzictwo, należy zdjąć pieczęć tajemnicy z niektórych rytuałów buddyjskich. Od tej pory pojawiła się możliwość obserwowania pewnych aspektów sztuki sakralnej poza murami tybetańskich klasztorów.

Mandala z piasku w Polsce
Po raz pierwszy w Polsce mieliśmy okazję oglądać usypywanie mandali z piasku w Pałacu Ujazdowskim w 1997 roku. Dwaj mnisi z Dharamsali, siedziby Dalajlamy na wychodźstwie, usypali mandalę Awalokiteśwary - Buddy Współczucia. W ciągu dwóch tygodni ich pracę obejrzało ponad 20 tysięcy osób. W 2002 roku dwóch lamów z klasztoru Bencien z Nepalu usypywało trzy mandale w Polsce. Mandala Buddy Współczucia w Książnicy Pomorskiej w Szczecinie przyciągnęła uwagę całego miasta. W ceremonii zakończenia brało udział blisko 2000 osób. W Poznaniu powstała mandala żeńskiego Buddy Mądrości. Wszelkie oczekiwania przekroczyła liczba obserwujących powstawanie Mandali Buddy Szczęśliwości w Centrum Mangha w Krakowie. Sypaniu piasku z mandali do Wisły przyglądało się 3000 osób. Bogatą dokumentację fotograficzną z tych wydarzeń obejrzeć można na stronie internetowej:
http://www.benchen.org.pl/gallery/view_album.php?set_albumName=Sand-Mandalas

Mandala w Warszawie, Bielsku Białej i Jaktorowie w 2005 r.
Przy okazji obchodów dziesięciolecia Centrum Buddyjskiego w Jaktorowie koło Grodziska Mazowieckiego grupa lamów z klasztoru Bencien usypie publicznie mandale z piasku w Warszawie i w Bielsku Białej. W Centrum Buddyjskim w Jaktorowie usypywanie mandali będzie częścią Wielkiej Inicjacji Kalaczakry dla Światowego Pokoju. Jest to impreza niepubliczna, przeznaczona dla społeczności buddyjskiej. W czasie uroczystości 23 sierpnia po raz pierwszy w Polsce odbędą się także tańce lamów.

Terminy:
18-23 lipca 2005 - mandala w Bielsku Białej;
9-14 sierpnia 2005 - mandala w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie;
16-22 sierpnia 2005 - inicjacja Kalaczakry Dla Światowego Pokoju wraz z mandalą w Jaktorowie;
23 sierpnia 2005 - obchody dziesięciolecia Centrum Buddyjskiego w Grabniku koło Jaktorowa, połączone z tańcem lamów.

Organizacja:

Związek Buddyjski Tradycji Karma Kamtzang w Polsce (filia klasztoru Bencien).
Kontakt:
Waldemar Zych, (znany jako Lama Rinczen)
Przewodniczący Rady Polskiej Unii Buddyjskiej pod patronatem Jego Świątobliwości Dalajlamy,
tel. 0-601 303 153 lub 0-46 856 49 69, lamarin@benchen.org.pl,

Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie
Kontakt:
Marta Skwirowska
tel. (0-22) 827 76 41 wewn.206, Dział Wydawnictw, Mediów i Promocji

Galeria Bielska BWA oraz Klub Gaja Bielsko-Biała;
Kontakt:
Agata Smalcerz
tel. 33/ 812 58 61, 812 41 19, tel. komórkowy: 509 844 388